KUJAWY

To historyczna dzielnica Polski, położona między Wisłą a Notecią (Kwieciszewicą), Notecią i Krówką (dopływem Brdy). We wczesnośredniowiecznym państwie polskim Kujawy ograniczały się do ziemi kruszwickiej i należały do Wielkopolski, z czasem (XII w.?) rozszerzyły się na sąsiednie tereny Mazowsza.

Żyzne gleby i obfite źródła solne sprzyjały wczesnemu rozwojowi osadnictwa; stolicą Kujaw była Kruszwica, w której w XI w. przejściowo istniało biskupstwo; po odnowieniu diecezji kujawskiej (1123 lub 1124) siedzibą biskupstwa został Włocławek; 1186 Mieszko III Stary zajął Kujawy, należące do dzielnicy mazowieckiej, i utworzył księstwo kujawskie dla swego syna Bolesława (zm. 1195).

Ponownie utworzył to księstwo Konrad I Mazowiecki ok. 1231 dla swego syna Kazimierza I, po którego śmierci 1267 nastąpił podział na 2 księstwa: inowrocławskie i brzeskie kujawskie; 1248–1352 do Kujaw należała ziemia dobrzyńska, od ok. 1287 jako odrębne księstwo; 1332–43 Kujawy były w posiadaniu Krzyżaków; do 1364 zostały stopniowo wcielone do Królestwa Polskiego.

W XV–XVIII w. dzieliły się na woj. inowrocławskie i brzeskie kujawskie, które miały wspólny sejmik w Radziejowie; zagarnięte przez Prusy 1772 (część pn.) i 1793; 1807–15 w Księstwie Warszawskim, następnie większa część Kujaw z Bydgoszczą, Inowrocławiem i Kruszwicą została włączona do Prus, pozostała część z Radziejowem i Włocławkiem — do Królestwa Polskiego; 1918 Kujawy wróciły do Polski; od 1975 na ich terenie leżą województwa: bydgoskie, włocławskie, konińskie i toruńskie.

Włocławek. Wszelkie prawa zastrzeżone